Advertisements
 
 

Ο Σεπτέμβριος των σταφυλιών

Ο μήνας Σεπτέμβριος έχει πολλές ονομασίες που προήλθαν κυρίως από τις ασχολίες που προέκυπταν στη διάρκεια του. Μερικές από τις ονομασίες του είναι «Τρυγητής» (ή Τρυγομηνάς), «Σταυριάτης» (Σταυρίτης ή Σταυρός λόγω της γιορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στις 14 του μήνα) και  «Ορτυκολόγος» (λόγω του περάσματος των ορτυκιών κατά τη μετάβασή τους προς νοτιότερα μέρη).

«Τον Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα  κουδούνια».
«Αν βρέξει ο τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο».
«Τον τρυγητή τ’ αμπελουργού, πάνε χαλάλι οι κόποι».
«Στον τρυγητή σιτάρι σπείρε και στο πανηγύρι σύρε».

«Βοηθάει ο Αι- Γιάννης και ο Σταυρός, γιομίζει το αμπάρι κι ο ληνός».

Grapes

Ο Σεπτέμβριος αποτελεί την έναρξη του νέου έτους, είναι η αρχή του εκκλησιαστικού αλλά και του καλλιεργητικού. Η πρώτη του Σεπτεμβρίου, Αρχή της Ινδίκτου,  ήταν μια  ιδιαίτερα σημαντική ημέρα για τους Ρωμαίους πολίτες αφού τότε κατέβαλαν τον ετήσιο φόρο τους και έτσι παγιώθηκε ως το δημοφιλέστερο σύστημα χρονολόγησης και ορίστηκε και από το εκκλησιαστική ημερολόγιο ως η αρχή του νέου έτους.

Για τους ανθρώπους της γης, η πρώτη Σεπτεμβρίου δηλώνει τη νέα «αγροτική» χρονιά. Με τον τρύγο ολοκληρώνονται οι ετήσιες καλλιεργητικές εργασίες στο αμπέλι και ξεκινά ο νέος καλλιεργητικός κύκλος.

Σε πολλά μέρη της Ελλάδας, κυρίως σε νησιά,  η πρώτη ημέρα του Σεπτεμβρίου ονομάζεται και «Αρχιχρονιά» (ή Καλοχρονιά), ημέρα που άνοιγε ο χρόνος σε αντίθεση με την προηγούμενη ημέρα (31 Αυγούστου) που την ονόμαζαν «Κλειδοχρονιά» (κλείδωνε ο χρόνος).

Έτσι λοιπόν, οι ντόπιοι για να πάρουν την τύχη με το μέρος τους και να ξορκίσουν το «κακό» κρεμούσαν στο σπίτι τους χειροποίητα «γούρια». Οι Ροδίτες κρεμούσαν στη στέγη του σπιτιού τους ένα άσπρο σακουλάκι γεμάτο στάρι, καρύδια, ένα κρεμμύδι ένα σκόρδο, κεχρί, μπαμπάκι,  ασκινόκαρπο και ένα τσαμπί σταφύλι ενώ οι Κώες κρεμούσαν ρόδι, σταφύλι, σκόρδο και φύλλο από τον πλάτανο του Ιπποκράτη.

Ο τρύγος είναι η βασική καλλιεργητική εργασία το μήνα αυτό. Στην εικονογραφία των Μηνών, ο Σεπτέμβριος παριστάνεται ως τρυγητής με το τρυγοκόφινο, να τρυγά, να πατά σταφύλια στο πατητήρι και να είναι περιτριγυρισμένος από άνδρες και γυναίκες που τρυγούν σε κατάσταση ευθυμίας.

Το μάζεμα των σταφυλιών ήταν μια διαδικασία συμμετοχική, βασιζόταν πολύ στην αλληλοβοήθεια, έτσι όλα τα μέλη της οικογένειας μαζί με τους φίλους συμμετείχαν ενεργά στη διαδικασία καταβάλλοντας κάθε προσπάθεια για την ομαλή έναρξη, εξέλιξη και λήξη του τηρώντας τις προκαταλήψεις της κάθε περιοχής. Έτσι, στη Λευκάδα δεν άρχιζαν ποτέ τρύγο το Σάββατο αλλά ούτε και την Τρίτη γιατί «έχει μια ώρα κακή και δεν ξετρυγάνε ποτέ». Στην Ικαρία φρόντιζαν να αρχίζουν ημέρα Τετάρτη. Ακόμα και προς το τέλος του τρύγου, φρόντιζαν να είναι προστατευμένοι από τις αρνητικές επιδράσεις. Έτσι στα Βούρβουρα Κυνουρίας, όταν «αποτρυγάνε αφήνουν ένα κλήμα ατρύγητο. Πηγαίνει ένας και φέρνει ένα κανάτι νερό αμίλητο και νίβονται όλοι πάνω στο κλήμα». Στη Λευκάδα, «στο τέλος του τρύγου αφήνουν ένα κλήμα ατρύγητο, για να λιμάξουν τα πουλιά». (Αικ. Πολυμέρου- Καμηλάκη, «Ο Τρυγητής Σεπτέμβρης», Καθημερινή 2001)

 Φωτογραφία: visualphotos.com

*To άρθρο αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του μπλογκ “Winebees”. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μόνο με αναφοράς πηγής προέλευσης.

Advertisements

~ από Εvangelia Sotiropoulou στο Σεπτεμβρίου 1, 2013.

Ένα Σχόλιο to “Ο Σεπτέμβριος των σταφυλιών”

  1. Reblogged στις winebees.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: